Wat is de beste vogelgids?

Simply the best

Gisteren stak hij in mijn brievenbus. De nieuwste versie van de ANWB Vogelgids van Europa. Zonder enige twijfel de beste determinatiegids voor vogels in het Nederlands. Het gaat om een herdruk voor dit jaar. Ondertussen al de 10de. Dus kan mijn oudere exemplaar (volgens de info binnenin van 2000) de kast in. Als souvenir aan heel veel leuke momenten tijdens het vogels en kijken. Maar vooral omdat een van de auteurs, de beroemde Lars Svensson, zijn handtekening er heeft ingezet.

Maar waarom de herdruk kopen?

Al eerder besprak ik de keuze van een goede vogelgids op mijn blog (klik hier om deze post te lezen). Maar in mijn huidige gids staan ook alle vogels die ik denkelijk kan tegenkomen in Europa. Waarom dan toch centjes uitgeven voor weer een nieuwe druk?
De reden is dat deze versie completer is dan de vorige. Geen commerciële truc van de uitgevers, maar een voortdurende evolutie bij de determinatie en indeling van vogels. Daarbij verandert de lijst van soorten die Europa kunnen bezoeken of er voorkomen ook. Dus deze vogelgids is iets groter van formaat, wat de tekeningen ten goede komt. Maar ook een stuk dikker, welgeteld 45 pagina’s extra. Dus meer info.
Ook de volgorde van de soortengroepen is in vergelijking met mijn oude exemplaar gewijzigd. Waar deze begon met de duikers, staat nu de knobbelzwaan als eerste te pronken.

Waarom is dit de beste?

Misschien ligt het aan mij. Maar ik ben geen fan van foto’s in determinatiegidsen. Je moet al een hele reeks foto’s in je boek zetten om alle kenmerken mooi en goed te laten zien. De opmerking dat een tekening nooit alle omstandigheden (lichtinval, houding, omgeving,…) kan bevatten klopt. Maar voor een foto geldt dezelfde beperking. Volgens mij zelfs nog meer. Want de foto is wat hij is, buiten wat gefotoshop-geprul kan je dit beeld niet manipuleren. De tekenaar kan wel heel bewust elk belangrijk kenmerk in de verf zetten. Letterlijk hier. Want al de afbeeldingen in deze vogelgids zijn prachtige kunstwerkjes op zich. Alleen hiervoor zou je hem al kopen. Ik kan uren genieten van al die plaatjes.
Er zijn ook vogelboeken (ik weiger ze gidsen te noemen) die met foto’s proberen een determinatie-hulpmiddel te zijn. De vrij nieuwe uitgave ‘Handboek Europese Vogels’ van Nils Van Duivendijk en Marc Guyt is een meer dan verdienstelijke poging. Maar het gaat om twee ‘kloefers’ van werken die je niet meeneemt in het veld (althans, niet zonder een karretje).
De vogelgids van ANWB is wel bruikbaar in het veld. Het formaat is op de limiet. Maar hij past in een schoudertas of zelfs (een heel grote) jaszak. De extra plastieken hoes waar hij inzit geeft aan dat het een boek is om buiten te gebruiken. Dus gewoon meenemen die handel.

Uiltje knappen

Ik ben niet de expert die deze vogelgids lettertje per lettertje heeft nageplozen. Hierover kan je wel ergens anders veel betere artikels lezen. Maar ik heb, na een eerste snelle blik in mijn nieuwste aanwinst, toch een paar dingen gezien. Zo blijkt dat de sectie met de uilen met een pagina is uitgebreid.
De oehoe krijgt de aandacht die hij verdient met 2 afbeeldingen extra en een prachtige update van de vorige afbeeldingen. De rest van de pagina wordt opgevuld met de woestijnoehoe. Die maakt promotie van een voetnoot en een kleine afbeelding en een hoekje, naar een volwaardige beschrijving met maar liefst 5 mooie tekeningen.
De ransuil en de velduil verdienden blijkbaar ook (terecht) een nieuwe reeks prachtige afbeeldingen. Ze gaan van een kwart bladzijde naar een derde.
Hierdoor verhuist de kerkuil naar een volgende pagina, met ook andere tekeningen (lees kunstwerkjes). Hier vinden we ook de bosuil, waar de ondersoort Mauritanica uit NW Afrika, wat meer aandacht krijgt.
Opgelet, ik heb het hier enkel over de afbeeldingen. De tekst zal vermoedelijk ook de nodige aanvullingen gekregen hebben.

Tapuitjes mixen

Deze groep hebben ze ook een beetje herschikt. Zo promoveert de Seebohms tapuit van ondersoort naar een aparte soort. Hierdoor krijgt hij, in tegenstelling tot de vermelding bij de tapuit in mijn oude gids, een volledig vakje voor zichzelf. Terecht, wat een prachtig beest. Nog nooit gezien trouwens.
De rouwtapuit wordt opgedeeld in een oostelijke en een westelijke soort (komt blijkbaar wel meer voor).
Bij de Koerdische (xanthoprymna voor de kenners) hebben ze blijkbaar het hele verhaal moeten herschikken. In mijn oude exemplaar is de roodstaarttapuit de hoofdsoort en spreken ze van de Koerdische als ondersoort. Maar ook toen was er duidelijk al twijfel, aangezien het woordje ‘onder’ tussen haakjes staat. In mijn nieuwe vogelgids is de Koerdische en de roodstaarttapuit elk een aparte soort. Maar wat mij opvalt is dat de tekening van de opgerichte vogel die vroeger bij de roodstaart stond, nu bij de Koerdische staat te pronken. Toch even verder uitpluizen hoe dat nu juist zit.

Klauwiertjes extra

Een pagina waar ik bij het doorbladeren bleef hangen was die van de klauwieren. In tegenstelling tot mijn oude vogelgids worden een aantal aparte soorten zoals Daurische, Turkistaanse en Bruine (die laatste is in mijn oud exemplaar nergens te bespeuren) uitgebreid omschreven. Veel duidelijker dan voorheen, waar alles wat door elkaar stond. Zo blijkt de afbeelding van de Daurische in de oude gids, een Turkistaanse te zijn. Het moet nu eenmaal kloppen en we leren elke dag bij. Ook de scheppers van deze vogelgids blijkbaar.

Meeuwen

Hier ook heel wat wijzigingen en veel meer afbeeldingen. Zilvermeeuw krijgt een stevige upgrade en de Amerikaanse neef duikt op. Een volledige pagina met kleden en kenmerken. Het bewijs dat meeuwen moeilijke gasten blijven.
Ook geelpootmeeuw krijgt enkele prentjes extra. Maar het is hier duidelijk te zien dat we elk jaar weer meer te weten komen over meeuwen en dat het een boeiende (maar aartsmoeilijke groep) blijkt. Armeense meeuw promoveert terecht van een klein kopje naar een volwaardige beschrijving met maar liefst 7 afbeeldingen. Pontische doet het nog beter met 2/3de bladzijde en 16 afbeeldingen, komende van slechts een voetnoot in de oude vogelgids.
Kleine mantelmeeuw krijgt dan weer het gezelschap van Baltische en Heuglins. Of dit mij gaat helpen bij de volgende groep meeuwen die ik tegen kom is natuurlijk de vraag. Maar dat ligt volledig aan mij, totaal niet (in tegendeel) aan het werk van deze auteurs.

Dwaalgasten

Tenslotte zag ik dat de Amerikanen, die per ongeluk in een orkaantje zijn verzeild om bij ons te belanden, niet meer tussen de woestijnvinken en de gorzen gestoken. Dat was trouwens totaal niet logisch. Ze verhuizen een stukje naar achter, waar ze thuishoren. De afbeeldingen zijn veel mooier en duidelijker en hebben dezelfde kwaliteit als die in de rest van de gids. We krijgen er dan ook nog eens twee cadeau.

Ook voor de dwaalgasten is er meer ruimte voorzien. Ze krijgen twee pagina’s meer. Maar toch heb ik hier het gevoel dat dit geen prioriteit was. De tekst is weliswaar uitgebreider. Maar waar we in de oude gids 59 soorten terugvinden, waarvan 56 ook de eer hebben om afgebeeld te worden. Zie ik dat in mijn nieuwe exemplaar dat het gaat om 56 soorten en 50 afbeeldingen.
Na een wat nader ‘onderzoek’ blijkt er wat geschoven te zijn tussen de mogelijk ontsnapte soorten en kregen sommige zelfs een plaatsje in de vogelgids zelf of verhuisden ze van de vogelgids naar de sectie dwaalgasten. Zoals de halsbandparkiet.

Conclusie:

Voor alle duidelijkheid. Deze blogpost is geen onderbouwde en minutieus uitgewerkte boekbespreking. Maar slechts een registratie van een snelle blik door een geweldige vogelgids. Want hierover bestaat geen twijfel, deze nieuwe uitgave is een stevige aanrader. Wie nog op zoek is naar een goede vogelgids. zoek niet verder! Dit is de beste keuze.
Heb je die keuze al gemaakt, maar loop je, net zoals ik tot gisteren, met een oude versie rond. Zeker aanschaffen. Dit boek hoort thuis bij elke vogelkijker die zijn soorten wil (leren) herkennen in het veld.
Niet in de boekenkast, maar als noodzakelijke bagage bij elk van je uitstappen.