Hoe zit de vorkstaart in de steel?

Na twee bezoeken aan de vorkstaartplevier aan Belgische kant, besloot ik vrijdag om mijn wekker heel vroeg te zetten en voor het werk naar de overzijde van de Maas bij onze Nederlandse buren te rijden. Want de beelden die ik zag op internet vanaf die plek waren echt wel heel veelbelovend. Rond 6u30 parkeerde ik mijn auto langs de weg vlakbij het natuurgebied Oeverlanden. Blijkbaar was ik niet de enige met dit plan, want er stonden al meerdere wagens.

Zoeken was niet aan de orde, er stonden aan de Maas al heel wat fotografen met hun lange lenzen in de aanslag. Tot daar geraken was wel een avontuur. De kortste weg van A naar B bleek over een moddervlakte te lopen met gevaar voor eigen leven. Ik geraakte in eerste instantie zonder kleerscheuren of modderbadje bij de rest. Dit was niet voor iedereen het geval. Ik was getuige van een paar in de modder verzonken Nederlanders – met het nodige hulpgeroep dat opvallend werd genegeerd. Want de focus lag op de vorkstaartplevier. Honderden klikjes later besloot ons fotomodel een vluchtje te maken. Wat minsten het aantal klikjes van de fotografen verdubbelde. Passeerde onze vorkstaartplevier de denkbeeldige Belgisch-Nederlandse grens in de Maas? Dat was blijkbaar de belangrijke vraag. Volgens Belgische collega’s zonder twijfel. Zelf bleef ik in het ongewisse. Hoe los je zoiets op? Een landmeter bellen? Die waren niet echt happig om hier metingen te komen doen. De Maaspolitie oproepen? Die hadden volgens hen wel wat belangrijkere zaken aan hun hoofd en ik ben trouwens helemaal niet zeker of die überhaupt wel bestaan. Zijn de pas ingevoerde grenscontroles van de Nederlandse overheid de ultieme oplossing? Een telefoontje naar G. Wilders bleek geen soelaas te bieden. Hij zat net onder de droger bij zijn Turkse kapper die hem een stevige permanent met gedroogd beton was aan het toedienen. Dat moest nog even drogen.

Vorkstaartplevier – Itteren (en even Lanaken) – 9 mei 2025

Onze vorkstaart liet het niet aan zijn mooie hartje komen. Hij toonde zich letterlijk van zijn beste kant. Na drie bezoeken, zulke prachtige views en een steeds langere lijst met meldingen dat hij ook over Belgisch grondgebied zweefde was voor mij voldoende om de rest van de aanwezige Belgen te volgen. Nieuwe Belg en een ‘mega’ op mijn Limburgs jaarlijst! Hypocriet? Zonder enige twijfel. Maar wel verdiend, zeker na mij ‘elegante’ knieval in de Nederlandse Maasmodder – zonder hulpgeroep – tijdens het zoeken naar een beter plekje. Die vuile broek en modderige schoenen nam ik er met de glimlach bij.

Ondertussen groeit mijn Limburgse lijst – langzaam maar zeker – verder aan.

Nr. 173 – Grauwe kiekendief

Mijn bezoekjes aan de vorkstaartplevier leverden heel wat andere soorten op. De Maas blijft een lijn in het landschap die menig voorbijtrekkende vogel volgt. Zo ook een hoog overvliegende slanke kiekendief. Zelfs met de verrekijker viel de tekening aan de onderzijde van de vleugels op. Grauwe kiek man was de conclusie.

Nr. 174 – Bontbekplevier

Die kwam tijdens mijn bezoek van vrijdag luid roepend overgevlogen. De roep was duidelijk anders dan zijn kleine broertje. Toen een vogelkijker die naast mij stond de determinatie van zijn Merlin-app liet zien was ik 100% zeker. Bontbekje.

Nr. 175 – Vorkstaartplevier

Die staat dus ook op mijn jaarlijst. Met schitterende beelden op mijn netvlies van deze zeldzame doortrekker. Het zou de 12de waarneming van deze soort zijn voor België. Het decor was iets minder idyllisch, maar dat is nu eenmaal een triest feit aan onze machtige, maar met drijfvuil bezoedelde Maas. Jammer, maar helaas. Ondanks dat een memorabele waarneming!

Vorkstaart in een ‘mooi’ kader – Itteren – 9 mei 2025

En dan moest de Birdathon nog starten. De wat? Hoor ik je zeggen. Wel, pak even een tasje koffie of een glaasje water. Of misschien nog iets sterkers, want het wordt een lange post deze keer.

Elk jaar organiseren meerdere vogelwerkgroepen een Birdathon. Dankzij het achtervoegsel veronderstel ik dat je al weet waar dit naartoe gaat. Een heleboel gekke en vooral enthousiaste vogelkijkers proberen op 24 uur zo veel mogelijk soorten in hun regio te zien. Ieder op zijn manier. Sommigen tijdens het inventariseren van hun local patch of een belangrijk vogelgebied, anderen door als een gek op zoek te gaan naar zo veel mogelijk soorten. Ik behoor bij die laatste categorie. Samen met ons olijke viertal hadden we deze activiteit aangegrepen om een ganse dag te kunnen genieten van onze gevederde pareltjes. De planning was opgemaakt. Go!

De schaapjes van Schulen zagen het met de nodige verbazing gebeuren

Het begon al met een valse start toen bleek dat de communicatie vooraf niet echt duidelijk was. Onze tijdsperiode van 6 uur ’s morgens tot 6 uur de dag erna, bleek verschoven te worden van middernacht tot middernacht. Dus we begonnen met een achterstand van 6 uur. Het eerst half uurtje in de wagen werd hierover tegen elkaar gezanikt. De soorten die we hierdoor gingen missen werden opgesomd. Echt grappig om te horen hoe vier volwassen mannen omgetoverd werden tot een groepje klagende pubers. We begonnen in onze eigen regio om de daar aanwezig sleutelsoorten te scoren. Grauwe gors, ringmus, tapuit, halsbandparkiet. We vonden ze allemaal en konden op elke plek waar we stopten meerdere andere soorten meepikken. Daarna ging het naar het huidige vogelmekka Schulensbroek. De kwartel hield zijn snavel dicht, maar een grauwe klauwier liet zich mooi zien. Tussendoor een paar toffe soorten in het Vijvergebied. Vervolgens naar de Maaskant voor nog meer moois om daarna het noorden aan te doen in onder meer de meest comfortabele kijkhut van Vlaanderen in de Luysen. Dat we ook hadden ingeschreven voor een gratis pizza waren we knal vergeten. (nvdr. ik had het eigenlijk bewust wat verzwegen, want bij onze trips hoort nu eenmaal een bezoek aan een frituur en dat had ik ’s middags al gemist. Tradities zijn er om onderhouden te worden). Toen die warm op tafel kwamen in Genk, stonden wij na te genieten van drie overvliegende zwarte ooievaars op een parking in Bree. We sloten onze dag af met nog een bezoek aan het Schulensmeer met als resultaat weer wat leuke soorten. Enkel het verwachte porseleinhoen bleef stil. Hopelijk omdat ze een nestje met eieren moest verbergen. De laatste stuiptrekkingen van onze gekke tocht waren een bezoek aan locaties waar we kans hadden op uilen. Maar die bleven uil-loos.

Zo sloten we een geweldige dag af met 113 soorten op de teller. Een record voor elke van ons. Nog nooit hadden we zo veel soorten op één dag. Zelfs niet op buitenlandse trips. Maar het werd vooral een ervaring met veel leuke momenten. Ik kroop alvast iets na middernacht vermoeid maar blij mijn bedje. Topdag!

Ook voor mijn Limburgse jaarlijst was dit een zegen. Want die schoot met een stevige piek omhoog. Op één dag kwamen er 10 soorten bij. Mijn doel van 200 soorten lijkt nu wel echt haalbaar.

Nr. 176 – Grauwe klauwier

Deze soort doet het de laatst jaren steeds beter. Hij duikt in heel wat natuurgebieden op. Maar in het Schulensbroek is het al langer een vaste gast. Dus was het niet echt een verrassing om hem hier te ontmoeten. We kwamen wel om de kwartel te horen. Maar deze welkome verschijning namen we er graag bij.

Grauwe klauwier – Schulensbroek – 10 mei 2025

Nr. 177 – Spotvogel

Dit is een nader verhaal. Hoewel ik er zeker van was dat deze gele imitator op mijn jaarlijst zou belanden, is het toch wat zoeken. Ze doen het steeds minder goed. Op mijn local patch kom ik hem nog wel tegen, maar daarbuiten is het een dalende trend. Dus blij met deze zanger.

Spotvogel – Schulensbroek – 10 mei 2025

Nr. 178 – Woudaap

Nog een soort die het behoorlijk doet in een aantal waterrijke rietgebieden in Limburg. Het zijn zomergasten, dus is het telkens wachten tot ze terug zijn. In het deelgebied van Schulen – Kleen Meulen – was er al meermaals eentje roepend gemeld. Aangezien we toch in de buurt waren, deden we een korte tussenstop. Met succes. Niet enkel hoorden we woudaap. Maar we zagen hem ook zittend aan de rand van het riet. Om vervolgens prachtig naar ons toe te vliegen.

Nr. 179 – Grote karekiet

Het leuke van een georganiseerde dag is dat iedereen op pad is en waarnemingen doorstuurt. De melding van een grote karekiet in het Vijvergebied gooide onze plannen even door elkaar. Die spot je niet elke week. Op de aangeduide locatie was het even zoeken. Maar als snel hoorden we vanuit het riet de stevige en knarsende zang van grote karekiet. Ik kreeg hem zelfs heel even in beeld.

Nr. 180 – Orpheusspotvogel

Een – volgens mij – klimaatmigrant. Steeds vaker worden er zingende ‘orpheussen’ gehoord in België. Terwijl dit vroeger een echte zuidelijke soort was. Eentje in Negenoord werd ons doel. Een vriendelijke collega-vogelkijker uit Frankrijk had ons al verteld dat hij er zat. Een andere vogelkijker wees de boom aan van waaruit hij zijn melodieuze zang liet weer klinken. Het moet niet altijd moeilijk zijn. Hem op foto zetten bleek een ander verhaal. Wouter deed meermaals een poging. Maar ons fotomodel werkte totaal niet mee. Onderstaande foto was de beste uit de reeks. Als je goed kijkt zie je de vogel bovenaan opvliegen. Op alle andere foto’s waren er mooie beelden van de tak waar hij net nog op zat.

Orpheusspotvogel – Negenoord – 10 mei 2025 (Foto: Wouter Berden)

Nr. 181 – Boomvalk

De Luysen is altijd weer een verademing voor vogelkijkers. Met een schitterende kijkhut (drie zelfs) en een adembenemend landschap met veel vogels. Hier kom ik altijd volledig tot rust en wil ik dan ook lang blijven plakken. We zagen er heel wat soorten voor onze daglijst. Waaronder zwarte wouw en – de vermoedelijk niet meetellende – rosse fluiteenden. Beste soort daar was voor mij de boomvalk. Hoewel hij ver weg bleef van de hut, was het toch een mooie waarneming. Ik hoop dat ik hem in de loop van dit jaar nog eens beter in beeld krijg. Maar hij mag toch netjes op mijn jaarlijst.

Nr. 182 – Zwarte ooievaar

Na ons bezoek aan de Luysen werd er op de parking daar bekeken wat onze volgende bestemming was. Door het ‘missen’ van de pizza’s bleek dat een frituur te worden. Tot Wouter een grote vogel opmerkte die hoog aan het cirkelen was. Het bleken er drie: zwarte ooievaars. Een soort waar het de kwestie is van op het juiste moment op de juiste plek te staan. Ze worden meestal overvliegend gezien. Dit was dus voor mij die juiste plek.

Zwarte ooievaar – De Luysen – 10 mei 2025

Nr. 183 – Kwartel

Na een goede portie vetten en calorietjes uit de frituur reden we opnieuw richting Schulensbroek. Die kwartel wilde ik toch nog horen. Het begon al te schemeren toen we het klappoortje aan het meer open duwden. Maar de vogels bleven zich roeren. Zingende kleine karekiet, rietzanger, zwartkop, tuinfluiter en blauwborst trakteerden ons op een gratis avondconcert. Het aanwezige porseleinhoen had jammer genoeg een snipperdag genomen. Maar onze kwartel deed lustig mee. Het herkenbare kwiet-pierewiet kwam meermaals in de partituur voor. Een soort die het bij ons heel moeilijk heeft. Dus heel blij om hem te horen (zien is een mission impossible).

Nr. 184 – Regenwulp

Onderweg hadden we gezien dat er een paar uur eerder twee pleisterende regenwulpen waren gezien. Met de deadline van een ondergaande zon en de kans dat ze al verder waren gevlogen, gingen we met weinig hoop opzoek. Aan de plas waar ze werden ontdekt, vond ik al snel een wulp. Maar eentje zonder regenfrakske. Het bleken er twee. Die andere was duidelijk kleiner en het contrast op de kop viel mij ook op. Dit was een regenwulp. Uiteindelijk zaten er vier wulpen waarvan zeker eentje – vermoedelijk twee – regenwulpen waren.

Nr. 185 – Nachtzwaluw

De zon gaf het op en verdween achter de horizon. Tijd om ons te focussen op nachtactieve soorten. Hier stond nachtzwaluw hoog op mijn verlanglijstje. Een soort die dankzij goed natuurbeheer zich kan staande houden in onze provincie. Maar waren ze al terug. De enkele meldingen die de voorbij week binnen kwamen gaven ons hoop. Terecht, want even laten stonden we midden tussen minstens drie zingende – zeg maar gerust ratelende – mannetjes nachtzwaluw. Na het avondconcert van Schulen een stevige after-party.

Spoorloze akkervogels

En de week was nog niet voorbij. Zondag had ik afgesproken met Kristof om op zoek te gaan naar pulli van kievit. Ik had er op een plaats een week geleden gezien. Maar toch was onze verwachting laag. Want deze soort krijgt elk jaar weer meer klappen. Onze verwachtingen werden helemaal gekelderd. We konden geen enkele pullus ontdekken – buiten een mogelijk jong dat Kristof even dacht te zien – laat staan er eentje ringen.

Nest kievit (foto uit mijn archief)

Volgens mij loopt deze soort op twee sporen. Enerzijds zijn er de kieviten die gekozen hebben om in het landbouwgebied hun jongen proberen groot te brengen. Deze zijn op sterven na dood. Gedoemd om te verdwijnen. Ze lopen rond in een landschap zonder voedsel of dekking. Alle helpende handen ten spijt gaat deze groep op korte termijn verdwijnen. Verplaatsen van nesten of het opkweken van jongen in couveuses is bewonderenswaardig, maar naar mijn bescheiden mening zinloos. Als hun omgeving waar zij denken thuis te horen niet veranderd, zal er geen vervolg komen aan hun bestaan.
Daarnaast zijn er kieviten die hun oog hebben laten vallen op natuurgebieden of minder intensief bewerkt landbouwgebied. Hier is er wel nog voedsel en dekking. Wat de kans op overleven bij de kuikens een heel stuk verhoogt. Deze groep zal het wel halen. Tenminste als wij voor die plekjes zorg blijven dragen. De evolutie van de natuur zal de rest wel doen.

Onbekend's avatar

Auteur: Crazy Birder

Gedreven door natuur!

Plaats een reactie

NATUURVERSLAVING

De wonderen der natuur op het netvlies van Willem Bosma

Dippyman

A blog about wildlife and well-being, by Paul Brook

Steven Kijkt Vogels

Een (foto)blog over vogels in Nederland

SLAGPEN

Vogels kijken doe je met je oren.

Evolutionary Stories

Funny and remarkable observations in evolutionary research