Lentekriebels

Het mag beginnen wat mij betreft. Ik bedoel dan het broedseizoen. De voorbije week waren de vrije momenten niet vogelkijk-geschikt. Regen was de spelbreker. Mijn vrije woensdag bracht ik door met het opruimen van mijn bureautje thuis. Ook nuttig, maar vogels kijken is toch leuker.
Zaterdag kon ik dan toch even samen met Wouter op pad. Onze zoektocht naar matkop in een mooi natuurgebiedje in Egoven bleef vruchteloos. Wel een schitterend nieuw gebied ontdekt. De rest van de voormiddag werd besteed aan het tellen van watervogels. Kleine zilverreiger en in-extremis een barmsijsje in een groep sijzen waren de kersen op de teltaart.

Nu bleek dat de zondagvoormiddag veel beter was dan dat onze weervoorspellers hadden aangekondigd. Een lekker winterzonnetje na een koude nacht met een staalblauwe lucht. Prima voor een mooie wandeling. De keuze viel op de bossen rond Jesseren. Ik liep door een geweldig landschap en kon onderweg nog een middelste en een kleine bonte specht noteren. Maar alweer geen spoor van matkoppen. De echte bossen waren verboden terrein, dus ik moest het met de plekken doen die daarbuiten lagen of de vogels die ik hoorde vanaf de wandelpaden. Maar ook dat was de moeite. Ik sloot het deel vogelkijken van dit weekend af met een prachtig mannetje appelvink dat even netjes in de zon ging zitten om zich te laten bewonderen. Alsof hij mij wilde belonen omdat ik alweer ging zoeken naar die onvindbare matkoppen. Of was de beloning de zoektocht zelf? Want de tocht is belangrijker en vooral leuker dan het doel.

Gluurders

Vogels krijgen stilaan lentekriebels. De deuntjes van heggenmus en koolmezen worden steeds talrijker. Nog even geduld oefenen en we kunnen volop aan de slag om weer een voorjaar broedende vogels te bespieden. Dit zonder dat we worden aangeklaagd als gluurders. Want daar lijkt het soms toch een beetje op.

In dit Valentijnsweekend gaan we de romantische toer op. Wat gedacht van ‘baltsend paar (ook paring)’? Hier is de term ‘gluurder’ trouwens wel heel dichtbij. Want wij kijken ongegeneerd naar het liefdesspel van onze vogeltjes. Soms het voorspel, maar vaak ook de daad zelf. Een beetje raar, maar wel het bewijs dat er een mogelijk broedgeval op komst is. Vogels trekken zich er weinig van aan. Als ik de houtduiven van katoen zie geven op de telefoondraad in mijn buurt terwijl ik er vlak bij sta,… tja. Zonder scrupules bedrijven ze voor mijn ogen de liefde. De natuur is niet preuts. Als je zo een porno-momentje meemaakt, zeker ingeven. Geen angst, we gaan het nooit als bewijs tegen jou gebruiken. Integendeel.

De code ‘waarschijnlijke nestplaats’ vind ik persoonlijk een moeilijke. Wanneer beslis je om dit in te geven? De meeste andere codes geven dit aan, maar dan gebruik je toch die bewuste code. Tja, ze staat ertussen. Wie weet kom ik toch een situatie tegen waar ik ze gebruik. Voorlopig nog niet dus. Misschien als je een nest ontdekt, maar je bent niet zeker dat het bezet is.

Signalen

Heel vaak geven broedvogels in het broedseizoen signalen die duiden op een territorium of nest in de buurt. Denk maar aan een alarmerende vogel. Dit komt vaker voor dan we denken. Tjakkende merels, tikkende zwartkoppen. Dit geluid maken ze als er gevaar in de buurt is. Dat gevaar zijn wij op dat moment. Niet om zichzelf te waarschuwen, maar een partner op het nest of jongen in de buurt. Dus een meer dan waarschijnlijk broedgeval. Dan geven we ‘alarmerend/ nestindicerend gedrag’ in op onze smartphone.

Er staat ook de code ‘vogel met broedvlek’ tussen. Wel, die in het veld zien is wel een hele opgave. Zelden zie je een vogel even zijn buik tonen. Zeker als daar een kale plek zit. Hoe zou je zelf zijn? Want dat is een broedvlek nu eenmaal. Om de eieren beter warm te kunnen houden ruien broedende vogels hun buikveren en ontwikkelen ze extra bloedvaten op die plek. Als ringer kan je dit goed bekijken met een vogel in de hand. Je blaast dan de buikveren uit elkaar en dan wordt die broedvlek mooi zichtbaar. Het is op deze manier dat wij bijvoorbeeld mannetjes en vrouwtjes steenuil uit elkaar kunnen houden in het broedseizoen. Daarbuiten is dat zo goed als onmogelijk. Bij steenuilen bestaan er voorlopig geen nieuwe mannen. Die laten het broeden over aan de vrouwtjes. Een steenuil met een broedvlek is altijd een vrouwtje. Dus dan kunnen wij eventueel deze code ingeven. Alleen staan wij dan vaak naast een bezette nestkast met eieren erbij. Dan zijn er wel betere en hogere codes.

Als er een vogel voorbij vliegt met een deel takjes of strootjes in zijn of haar snavel, dan weten we ook wat er aan de hand is. Die is bezig met een nest te bouwen. Alweer een code, weer een stapje hoger dan de vorige, die je kan ingeven en die zorgt voor het registreren van een broedgeval. ‘Nestbouw’ kies je deze keer.

Tenslotte heb je ook vogels die ons om de tuin willen leiden als we te dicht bij hun nest komen. Zo een voorbeeld is de kievit. Die gedragen zich als een gewonde vogel wanneer iemand te dicht bij hun nest komt. Met een afhangende vleugel strompelen ze dramatisch rond. Ze vertolken een glansrol als een ware actrice. Ondertussen houden ze hun belager – deze keer ook vaak mijzelf – goed in het oog. Meter voor meter lokken ze mij weg van hun nest. Om dan plots te veranderen in een gezonde vogel en weg te vliegen. De alarmroep die ze dan laten horen klinkt als hoongelach in mijn oren. Een glansprestatie die hen dicht bij een oscar brengt. Zelf tik ik dan beteuterd ‘afleidingsgedrag’ in bij activiteit. Want ‘goed geacteerd’ staat er niet tussen.