Hoogdag

Deze week was het aantal uurtjes vogeltjes kijken vrij beperkt. De weergoden vonden dat de grondwatertafel wel wat mocht aangevuld worden en mijn werkgever vond dat ik een drukke agenda mocht afwerken.

Inspiratie

Maar op zaterdag stond het vogels kijken even niet op nummer één. Want die dag werd de jaarlijkse LIKONA Contactdag georganiseerd. De plek waar elke Limburgse vrijwilliger die met natuur bezig is naartoe komt. Waarom? Wel, ten eerste wegens een reeks interessante lezingen, daarnaast een heleboel leuke infostanden en vooral omdat je daar heel wat mensen ontmoet die je anders niet vaak tegenkomt. Leuke babbels en vooral heel veel inspiratie.

Naast Limburgs Landschap waar ik werk en ook vrijwilliger ben, stond er ook een stand van onze LIKONA Vogelwerkgroep. Hier werd het project rond Algemene Broedvogels in de kijker gezet. Heel wat bezoekers kwamen een kijkje nemen en meerdere gaven zich op als nieuwe tellers. De motiverende oproep van Isabeau bij de korte mededelingen was zeker een extra duwtje in de rug voor heel wat aanwezigen.
Het was een perfecte reclamespot voor onze vogelwerkgroep.

Kek-plons

De lezingen zijn altijd boeiend. Niet alleen geven ze veel informatie, maar ook een ruimere kijk op wat er zich nog allemaal afspeelt in die natuur rond ons. Vaak zijn de boodschappen minder leuk, maar dat geeft aan dat onderzoek door vrijwilligers en burgers superbelangrijk is om de vinger aan de pols te houden.
Zo weet ik nu dat er een Belgisch kampioenschap regenwormen bestaat en dat de winnaar meer dan 50 regenwormen kon naar boven lokken op een oppervlakte van 3 bij 3 meter. Ook weet ik nu dat koolmezen wel een paar processierupsen lusten. Idem voor de parasitaire soorten die een thuis vonden in natuurlijke wegbermen en processierupsen als gastheer gebruiken. Zo werd de populatie van deze ambetante rupsjes met 70% naar beneden gehaald op 4 jaar tijd. Les die we leren hieruit. De natuur lost het altijd wel op als we ze de kans geven.

Ik leerde ook dat een stierkikker niet welkom is bij ons – terecht, hij eet graag onze lokale fauna op zoals ik kon zien op een van beelden – en roept als een kleine stier. Tenzij hij nog klein is, dan doet hij ‘kek-plons’. Ook vernam ik dat elke ‘speciale’ boom op een kaart werd gezet en als hij op je dak staat dan kap je hem niet te snel om, maar laat je hem door iemand van de bomenwerkgroep verplaatsen. Straffe mannen die bomenkenners.
Statistiek en natuur gaan ook samen blijkbaar. De soorten ongewervelden die de revue passeerden tijdens deze lezing waren voor mij allemaal nobele onbekenden. Via een héél lange formule konden losse waarnemingen omgezet worden in statistieken waaruit blijkt of een soort in de problemen zit of niet. Toen ik het spitsprobleemspinnetje zag voorbij komen wist ik al vooraf in welke categorie die zou zitten. Met zo een naam vraag je er gewoon om.
Bij de boeiende uiteenzetting over invasieve exoten bleek dat de nijlgans haar koppositie moest afstaan aan de Aziatische hoornaar. Er bestaat zelfs een tool waarmee men natuurbeheerders kan waarschuwen als er zulke soorten opduiken in hun gebieden. Een gewaarschuwde beheerder is er twee waard.

Toch vogels

Uiteraard kwamen er ook heel wat vogels aan bod. Naast de korte mededeling van onze vogelwerkgroep woonde ik een lezing bij door vogelkijk-icoon Gerald Driessens. Hij gaf een update over de binnenkort te verschijnen nieuwe Vogelatlas. Het veldwerk zit er op en de schrijvers draaien blijkbaar overuren.
Limburg is wat betreft soorten top, maar de tellers lieten het een beetje afweten. Volgens Gerald speelt de leeftijd van onze huidige pool van vogelkijkers hierin een belangrijke rol. De vergrijzing slaat ook hier toe. Een feit dat ik door even rond te kijken in de zaal met mijn eigen ogen kon vaststellen. Hoewel, een blik in een spiegel brengt mij vermoedelijk naar dezelfde conclusie.
Heel wat soorten passeerden op het grote scherm. Zwarte mees gaat achteruit. De oorzaak is op het eerste zicht een gevolg van analfabetisme. De letterzetter krijgt de schuld. Of heb ik dat verkeerd begrepen? Akkervogels blijken de rekening te betalen van een steeds intensievere landbouw. Kievit komt in de winter nog in grote getale voor. Maar jongen groot krijgen in een landbouwwoestijn is zo goed als onmogelijk. Een minder leuke – maar ondertussen bij iedereen wel bekende – boodschap. Voor de ringmus is het bijna game-over. Deze ooit talrijke soort is zo goed als helemaal verdwenen uit Limburg. Idem voor de matkop. Het gaat niet goed met heel wat van onze vogels. Dat mag duidelijk zijn. Deze boodschap onderbouwen is belangrijk. Nog eens kwam de boodschap om waarnemingen dan ook correct en met de nodige details – juiste locatie en broedcode indien van toepassing – in te geven. Gelukkig kwamen er ook succesverhalen voorbij. Zoals de Cetti’s zanger. Waren maar alle grafieken zoals die van deze knallende rietvogel.

Geitenmelker

De lezing die mij het meest bijbleef was die van Michiel Lathouwers over zijn onderzoek rond de nachtzwaluw. Een langlopende en vooral zeer uitgebreide studie met steeds boeiende verhalen rond deze mysterieuze soort.
Zo blijkt dat de meest oostelijke vertegenwoordigers van de Europese nachtzwaluw toch kiezen om te gaan overwinteren in Afrika. Ze vliegen maar liefst 15.000 km naar het uiterste zuiden van Afrika. Dit terwijl ‘onze’ nachtzwaluwen ‘slechts’ 7.000 km afleggen. Afrika, you hate it or you love it. Voor hen blijkbaar de tweede keuze.
In hun overwinteringsgebied werd er onderzocht wat de invloed is van kunstlicht op hun foerageergedrag. Waarom dat niet hier doen? Wel, omdat er in ons landje vol met lichtjes en lampen geen enkele nachtzwaluw kan gevonden worden die op een natuurlijke manier voedsel zoekt. Te veel lichtvervuiling. Tja, ook een boodschap die voor velen de wenkbrauwen deed fronsen.

Alweer een geslaagde LIKONA contactdag. Met hopelijk veel nieuwe vrijwilligers die een deel van hun tijd willen steken in onderzoek. Want dit blijft noodzakelijk. Zelf tankte ik alweer heel wat motivatie om aan de slag te gaan en die natuur te helpen ondersteunen. Mijn batterijtje is alweer wat voller. Gelukkig, want de komende maanden is het voor het inventariseren en opvolgen van broedvogels alle hens aan dek. Druk, druk druk. Misschien dit toch ook even laten weten aan mijn werkgever? Moest hij dit al niet weten.