Auteur: Crazy Birder

Waarom komt hij nu af met aardrijkskunde ? Hoor ik jullie luidop denken. Want topografie is toch het aanduiden van plaatsen en locaties. Neen, het gaat hier over de topgrafie van vogels. Niet waar ze zitten. Maar waar alles zit en hoe je wat waar zit noemt. Oei, dat is misschien wat ingewikkeld uitgedrukt. En denkelijk vrezen jullie dat de weg naar het birdaholicschap hier gaat doodlopen. Zoveel termen en waarvan we de meeste nog nooit gehoord hebben. Maar geen paniek. Topografie is noodzakelijk om vogels te leren herkennen. Maar echt niet zo moeilijk.

Onderdelen.

Het is zeker niet de bedoeling dat je al deze delen van een vogel gaat studeren en van buiten leren. Dat is zinloos. Want je zal merken dat je deze termen snel onder de knie (die zit bij een vogel boven de tibia) zal hebben. Want je hebt bij heel wat andere thema’s dat al lang geleerd. En dit zonder dat je ’s avonds uren hebt moeten studeren met een dik boek onder een klein bureaulampje. Kijk maar even rond in de kamer waar je zit en noem maar een aantal dingen op die je ziet. Het lijstje zal heel lang zijn. Heb je dit moeten studeren ?

Of misschien ben je een autokenner ? Ik alvast niet. Als mijn garagist zegt dat de schokdemper stuk is weet ik niet of ik in de koffer of onder de auto moet gaan kijken. Maar mensen die wel interesse hebben in auto’s of er zelf aan werken kunnen zonder nadenken alle delen van hun wagen opnoemen en aanduiden.

Bij vogels is dat net hetzelfde. Door telkens als je een vogel ziet deze topografie te gebruiken om de kenmerken die je ziet te beschrijven zal je heel snel alle termen leren. Zelf heb ik alles geleerd door elke keer als ik ’s avonds mijn vogelgids uit de kast nam de tekening op de binnenkant van de omslag te bekijken en alle termen even te overlopen. En dan pas ging ik verder lezen of op zoek naar die onbekende soort die ik die dag had gezien. Dit minuutje zorgde ervoor dat ik vrij snel weg was met al die vreemde termen.

En zo weet je alvast dat in een goede vogelgids de topografie moet worden voorgesteld. Meestal op één pagina zodat alles overzichtelijk bij elkaar staat.

Buitenspel.

En nu moet je niet verwachten dat je de volgende keer als je een vogel ziet je plots alle delen perfect kan aanduiden. Het beestje gaat trouwens niet zo lang blijven zitten om dit toe te laten. Heb geduld en blijf volhouden en vooral herhalen, kijken, bekijken en nog eens herhalen. En dan komt het vanzelf.

En dan komt ooit het moment dat je aan iemand kan uitleggen wat nu eigenlijk de handpenprojectie is. Voor mij de buitenspelregels van de topografie bij vogels. Iedereen weet dat het bestaat, maar het even uitleggen aan een leek. Ho maar.

Even opletten. De handpenprojectie is het deel van de handpennen dat in zit voorbij de rest van de vleugel, dat is samengesteld door de armpennen en de tertials, steekt. Simpel nietwaar ? Weerom, geen paniek. Zoek alle delen even op in je vogelgids en je bent al goed bezig om die topografie onder de knie te krijgen.

Verschil in handpenprojectie bij tjiftjaf en fitis.

Elke hobby vraagt een investering en dat is bij vogels kijken niet anders. Maar in eerste instantie kan je de eerste stappen in de wereld van birdwatching doen zonder veel onkosten te doen. Want het meest noodzakelijke hulpmiddel heb je altijd bij je. Je ogen.

Leren bekijken.

Meestal start elke vogelkijker zijn hobby met de verwondering bij het zien van één van onze gevederde pareltjes. En dan is de vraag “welke soort is dat nu” nog niet echt aan de orde. Het is pas als je je gaat verdiepen in die kluwen van soorten dat je dit gaat proberen te weten te komen. Als je je ogen trouwens goed de kost geeft dan zal je elke dag plots ontdekken dat er overal vogels voorkomen. Ze zitten echt op elke plek waar je langskomt. In je tuin, langs de autostrade (tot ergernis van de passagier langs jou), op je werk, tijdens het winkelen en noem maar op. En om dat vast te stellen heb je dus enkel je ogen nodig. Maar wat belangrijk is, je moet je kijkers die ook optimaal weten te gebruiken.

Want tegenwoordig vergeten we heel vaak te kijken. Alles moet tegenwoordig snel gebeuren en opgediend worden zodat de inspanning zo klein mogelijk is. Iets zien gebeurt kort en wordt dan ook heel dikwijls snel weer van ons netvlies gewist voor het echt wordt opgeslagen. Als je vogels wil gaan kijken dan zal je dit gedrag drastisch moeten aanpakken. Je zal moeten leren be-kijken en niet meer snel snel kijken. Bekijken, observeren en vooral alles goed opslaan op je harde schijf die ook wel eens de hersenen worden genoemd.

Observeren.

Want naar die vogel kijken en vaststellen dat het een mooi beestje is (waar trouwens totaal niets mis mee is) zal niet meer genoeg zijn. Want eenmaal het virus bij je is binnen gedrongen dat de birdaholic in jou zal wakker maken wil je bij het zien van een vogel altijd maar meer weten. Om te beginnen welke soort je nu hebt gezien. En dan is kijken niet genoeg. Dan ga je moeten bekijken en goed observeren.

Wat ga je allemaal bekijken ? Welke kleur heeft dit vogeltje en waar zitten al die kleuren ? Hoe groot is dat beestje en welk is zijn vorm ? Welke dingen vallen op ? En je gaat merken dat je steeds meer op details gaat letten. Is die oogring nu wit of geel ? Is die onderstaart gestreept of niet ? En je gaat ook na een tijd ook dingen bekijken die je gaan helpen om de soort te determineren (voilà, dat woord is er uit). Welk gedrag vertoont die vogel ? In welke omgeving heb ik hem gezien ? En in welke tijd van het jaar was dat ? Allemaal dingen die je nadien gaat nodig hebben om de juiste naam op het juiste beestje te plakken.

“Dat gaat nooit lukken” hoor ik je al denken. Maar is dit nu echt zo moeilijk ? Neen, dat lijkt alleen maar zo. Als je de juiste methode leert en het goed aanpakt ga je merken dat je heel snel veel soorten gaat leren herkennen. Je zal het op dit moment misschien nog niet geloven. Maar toch is het zo. Ik deed de test al eens in een aantal klassen van het lager onderwijs. En ondanks dat ze nog nooit zo gericht naar vogels hadden gekeken en niemand vogels kon herkennen toen ik aan mijn les begon slaagden ze er toch in om feilloos soorten als grote bonte specht, kanoetstrandloper en boomvalk netjes op naam te brengen.

Juiste keuze.

Toch nog even een aandachtspunt. Je moet wel opletten dat je leert wanneer je iets moet bekijken en wanneer je naar iets even mag kijken. Ik geef een concreet voorbeeld. Na een reis met (wat dacht u) veel vogeltjes bracht ik een heleboel foto’s mee naar huis. Toen ik die samen met mijn vrouwtje overliep moest ik heel duidelijk kiezen. Bij welke had ik enkel even gekeken en bij welke had ik het onderwerp goed bekeken ? Weet jij het ?

Cubaanse schonen.

Cape May Warbler

Ik geef het toe. Ik ben verslaafd aan vogels. En daar ben ik heel blij mee. Want vogels kijken is voor mij een uit de hand gelopen hobby die mij uren en uren kan bezig houden.

Wat ooit begon met een vogelgids die ik kreeg van mijn ouders is uitgegroeid tot een boeiende, fascinerende en vooral super-plezante bezigheid. Bijna al mijn vrije tijd spendeer ik met het zoeken, kijken, determineren, noteren, oplijsten, onderzoeken,… van vogels.

En mijn doel is om zoveel mogelijk mensen te laten kennismaken met die hobby. Zodat ze ook de fun leren kennen van alle aspecten van birdwatching. En er zijn opties in overvloed. Honderden kilometers rijden om die speciale dwaalgast te gaan bekijken (die dan soms al vertrokken is naar andere oorden), uren in een ongemakkelijk houding in een te klein schuiltentje zitten om die ene soort op foto te zetten, akelig vroeg uit je bed kruipen om de zang te horen van de eerste soorten die van hun verre overwinteringsgebieden terugkeren, ’s nachts omringd door duizenden steekbeestjes een glimp opvangen van een nachtactieve jager. Dat moet toch bij iedereen als muziek (of in dit geval vogelzang) in de oren klinken.

Ga je mee de uitdaging aan ? Durf je de sprong wagen ? Dan zal ik jullie overladen met informatie, tips, leuke weetjes en alles wat nodig is om de eerste stappen te zetten. Stappen die je bij elk bericht dat je leest dichter brengen bij je transformatie naar wat ik al jaren ben. Een echte birdaholic.

Join the ride…