Toveren met vogelzang

Review van de Merlin app

Hoorde ik het goed? De ratel van een braamsluiper in mijn tuin. Een soort die al een aantal jaren nergens meer te bespeuren viel in de ganse Herkvallei. In heel Zuid-Limburg trouwens een zeldzame verschijning. Nu dus in mijn tuin aan het zingen. Een dubbelcheck met de geluiden-app van Merlin gaf de zekerheid. Een bonussoort erbij op nog geen 50 m van mijn achterdeur.

Tovenaar

Nooit gehoord van Merlin? Een app die blijkbaar feilloos de juiste naam kan plakken op een geluid dat ergens uit een struik komt. Maar klopt dat wel? Hoe accuraat is deze app? Is het eentje die elke vogelaar op zijn smartphone moet zetten? Ik bekeek het wat nader.

Om te beginnen kan ik je vertellen dat deze – overigens gratis – geluidsapp de best werkende is van de reeks probeersels die ik al op mijn GSM heb gezet en er vaak dadelijk terug heb afgesmeten. Na de installatie wordt gevraagd om een soortenlijst te downloaden. Kies dan zeker voor de lijst ‘Birds of Europe’. Alles staat wel in het Engels en mijn pogingen om dat in het Nederlands te zetten via instellingen bleken tot op heden vruchteloos. Uiteindelijk bleek dit aan mijn gsm te wijten die de download niet wou doen. Ondertussen staat alles netjes in mijn moedertaal.

Slimme app?

Het gebruik van de app is heel simpel. In het veld druk je gewoon op de record-knop en de app begint de geluiden die hij waarneemt te scannen. Hij slaat deze op in een sonogram dat je bovenaan je scherm ziet lopen. Telkens hij een soort herkent geeft hij deze weer met een balkje. Hier zie je de – dus Engelse – naam en een foto. Hoort hij de zang opnieuw dan licht dat balkje op. Bij twijfel staat er een half gevuld rood cirkeltje achter de waarneming. Zodra je de opname stopt wordt dat lijstje opgeslagen. Je kan dit ten alle tijde terug oproepen. Klik je een balkje met een soort aan dan speelt hij de stukje van het sonogram af waar hij volgens jou deze soort hoort.

Maar is deze registratie correct?
Bij een aantal tests die ik de voorbije week deed in mijn gebiedje zag ik dat de soorten die de app registreerde zo goed als allemaal klopten. Slecht twee keer zat hij er naast. Een keer kwam er een grote zilverreiger op mijn scherm, waarvan ik 100% zeker was dat die er niet zat. Een ander moment hoorde de app de zwarte specht, weliswaar met een half cirkeltje er achter, dus een twijfelgeval. Dit een dag later opnieuw op net dezelfde plek. Ergens op de achtergrond moest er dus een geluid gemaakt worden dat de app koppelde aan deze soort. Foutje dus. Maar voor de rest zat hij er boenk op.

Stomme app!

Hebben we het middel gevonden om al die moeilijke vogelgeluidjes zo maar om te zetten in waarnemingen? Om dit in te schatten moet je even nadenken hoe dit systeem werkt. Het gaat dus om een zogenaamd geval van artificiële intelligentie. Dat wil zeggen dat de app zelf leert en blijft bijleren. Elke keer als ze een geluid koppelt aan een soort en niemand zegt dat het fout is wordt dit aanzien als weer een correct gegeven. Door miljoenen van deze koppelingen te laten passeren leert de app de juiste soortnaam te tonen bij het juiste stukje van de sonogram. Hij leert bij elke registratie die hij doet en waar hij geen correctie voor krijgt bij. Maar voor alle duidelijkheid. Deze app weet nul de botten van vogelgeluiden, hij kan alleen heel snel koppelingen analyseren en fouten uitfilteren. Als jij een registratie niet meldt als foutief, gaat de app er van uit dat hij juist zit. Een stomme app dus. Daarom is deze geweldige app een schitterend hulpmiddel, maar zeker geen manier om geluiden die je zelfs niet herkent om te zetten in de juiste soort.

Controleren

Dadelijk van je GSM smijten? Neen, zeker niet. Ik ga het heel vaak gebruiken. Maar de kunst is om dit op de juiste manier te doen.
Zie je een soort opduiken op je scherm waarvan je het geluid zelf niet hoort – tijdens het opnemen of nadien als je deze soort gaat zoeken – kan je deze waarneming best negeren. Controle of die soort er wel degelijk zit is super belangrijk. Een soort ingeven op waarnemingen.be enkel op basis van het feit dat de Merlin-app hem toont is gewoon not-done.
Zo kwam ik op waarnemingen.be een ingave tegen van een draaihals waar de waarnemer in de commentaar schreef ‘Gedetecteerd via app merlin, twee keer op zelfde plaats langs vijverrand met wilgen’. Ze was wel zo fair om haar waarneming op onzeker te zetten. De juiste reflex. Want zonder het geluid ook effectief zelf te horen – in de veronderstelling dat je de ‘zang’ van een draaihals herkent – of het beestje effectief te zien, is de melding op een app geen bewijs.
Laat de app een soort zien waar jij het geluid niet van kent, dan zou ik altijd op een andere app (bv. Collins Bird Guide) het geluid even opzoeken, luisteren of je dit geluid dan ook effectief hoort en liefst ook nog eens de soort proberen in beeld te krijgen. Je kan ook het geluid van de vogelgids vergelijken met het stukje dat de app aangeeft op het sonogram. Tripple check.
Een zwakte volgens mij is dat het geluid goed te horen moet zijn. Ik had telkens een langere lijst met soorten omdat de app verre geluiden – die ik wel hoorde – gewoon niet oppikte. Zoals je weet hebben de meeste vogels het niet graag dat je te dicht bij hen komt staan. Dan gaan de snaveltjes toe en heb je niets meer aan deze app.

Zelf ben ik niet de sterkste wat geluiden betreft. Maar via deze app kan ik snel bijleren en vooral mijn waarnemingen waar ik aan twijfel bijsturen. Wel op de hierboven aangegeven manier. Dat ik er mijn tuin-braamsluiper mee kon hard maken is zo een voorbeeld. Van meerwaarde gesproken…