Het vertrek-effect

Volgens mij is dit geen bestaande term binnen het wereldje van de vogelkijkers. Misschien is het wel helemaal een nieuw begrip. Maar toch zal menigeen die wel eens op zoek gaat naar een leuke soort dit woord en vooral het gevoel van dit fenomeen dadelijk herkennen.

Het gaat over het gegeven wanneer je bij thuiskomst na een vruchteloze zoektocht naar een soort – die door een aantal waarnemers al een paar dagen werd gemeld op waarnemingen.be -, moet vaststellen dat iemand anders de vogel in kwestie een paar minuten nadat je bent vetrokken heeft gezien en dit triomfantelijk – vaak met een prachtige foto van dat beest – via alle mogelijke kanalen laat weten. Kut, noemen ze dat met een niet zo propere vloek. Zelf was ik al meermaals de persoon die dit een beetje gefrustreerd mocht ervaren.
Deze keer stond ik aan de andere kant van het verhaal.

Maaskant

Het verhaal begint met een uitstap van de Vogelwerkgroep Fruitstreek naar een paar gebieden aan de Maaskant. Ik was gevraagd om een beetje gids te spelen. Een totaal overtollige taak, want deze bende is een zelfregulerend gegeven. Sturing is even overbodig als een vork in een kom bouillonsoep.
Eerste bestemming was Hochter Bampd in Lanaken. Een topgebied met kans op heel wat leuke soorten. Zeker in deze periode wanneer veel watervogels hier komen overwinteren. De dagen voordien waren witoogeenden en een vrouwtje topper gemeld. Dat waren dan ook de doelsoorten voor onze missie. De eersten bleken hun kat gestuurd te hebben – wat bij vogels niet in dank wordt aanvaard -, maar de topper was wel present. Een exemplaar met een joekel van een vlek aan de snavelbasis, een van de belangrijke kenmerken van deze soort. De reden waarom het toch wel wat moeite kostte om iedereen van de groep het vrouwtje topper te laten zien, was het feit dat de dame in kwestie het lang vertikte om dat kenmerk mooi te laten zien. Bijna alle aanwezige, rustig dobberende eenden vonden net als wij dat de zon er eerst moest doorkomen voor ze uit hun slaaphouding – met de kop in de veren – zouden komen. Een paar keer ging het kopje wel omhoog en kon je de bleke vlek een fractie waarnemen. Uiteindelijk zei iedereen van de groep dat ze die topper hadden gezien.
Of dat ook de waarheid was of omdat ze kou kregen van zo lang stil te staan, weten enkel zijzelf.

Duiker

Na een gezellige en lekkere tas soep in het ooit mooiste dorp van Vlaanderen – Oud-Rekem voor wie nu met een vragende blik naar zijn scherm zit te kijken – ging het richting Bichterweerd. Doelsoort van deze verplaatsing: ijsduiker. Geen simpele opdracht, want de plas is daar heel groot en dat beest heeft een aantal vervelende eigenschappen. Het dobbert graag zo ver mogelijk van de oever waar ik sta en het duikt heel graag en lang zodat het onmogelijk is om te voorspellen waar hij weer zal boven komen. Op zo een momenten verlang ik naar soorten als bijvoorbeeld de meerkoet die gewoon even onder water verdwijnt en binnen de 10 seconden op net dezelfde plek als een plastieken badeend terug naar boven plopt. Niets van dit voor onze ijsduiker dus.
Met meerdere telescopen keken wij meermaals de ganse plan af. Vanaf verschillende uitkijkpunten. Dit leverde een mooi lijstje op met nonnetjes, grote zaagbekken, brilduikers en meer van dat fraais. Elke zoektocht blijft een feest, het leuke aan vogels kijken. Maar voorlopig geen ijsduiker. De moed en de zon zakte ondertussen, de ene in onze schoenen, de andere langzaam richting horizon. Tot we bij een blik op onze GSM zagen dat net voor we op het scherm keken iemand hem terug had gemeld. Nog geen twee minuten ervoor en op pakweg 500 meter van waar we ons bevonden. Toen we ons omkeerden zagen we de vermoedelijke melder staan, turend door zijn telescoop. Dit werd een binnenkopper, dachten we op dat moment nog.

Nadat we de rest van de groep hadden verwittigd ging het – met een duidelijk snellere tred – richting de gelukkige. Daar aangekomen was de boodschap: ‘ik had hem net nog in beeld, maar hij is onder gedoken’. Dan weet je het al, dat wordt alweer een zware zoektocht. Opnieuw met alle telescopen in aanslag werd de plas van links naar rechts en van achter naar voor gescand, zonder resultaat. Dan schoot het vertrek-effect in werking. Een aantal vogelkijkers uit onze groep gaven er de brui aan. Denkelijk al veel te laat om het afgesproken uur van thuiskomst dat met hun partners was overeengekomen nog te halen lieten zij weten dat ze gingen vertrekken. De medepassagiers van die wagen moesten volgen of ze nu wilden of niet.
Dan weet ik dat het moment nabij is. Want heel vaak zat ik in die wagen op weg naar huis. Deze keer bleef ik zoeken. Nog geen vijf minuten later werd mijn stelling dat er zo iets bestaat als het vertrek-effect bekrachtigd. ‘Ik zie hem’ riep Yvon. Luttele seconden na deze bevrijdende kreet kreeg ik een mooie ijsduiker in mijn kijkerbeeld. De vogel was zelfs zo vriendelijk om iets minder ver van de oever waar ik stond voorbij te komen dobberen en dit zonder ook maar een keer te duiken. Prachtig in beeld. De vrienden die waren vertrokken kregen hun kut-gevoel wat sneller aangeleverd, omdat iemand van de groep het niet kon laten om ze even te bellen met de mededeling dat hij er toch nog zat. Bij deze leuke bende hoort dat er nu eenmaal bij. Ze hadden het zelf een beetje gezocht door bij hun vertrek al lachend te vertellen dat wij dat beest nu wel snel zouden vinden. Een beetje leedvermaak mag en een koude douche hoort er soms bij, zeker als je staat te kijken naar een ijsduiker.