Nieuw kleedje

Twee dagen geringd dit weekend en het maandtotaal voor september staat al op 356. Twee ‘vette’ dagen met heel veel vogels. Met 29 gekraagde roodstaarten en 28 fitissen deden deze soorten een stevige duit in het zakje. Mijn derde draaihals voor dit najaar en het eerste vuurgoudhaantje waren leuke krenten.

Ruistrategie

Het op leeftijd brengen van vogels tijdens het ringen is heel vaak een kwestie van te kijken naar hun verenkleed. Zoals je weet vervangt een vogel elk jaar zijn veren minstens één keer. Dit doen ze op verschillende manieren. Zo ontstaan er verschillende wijzes waarop vogels ruien.

Een groep soorten kiest voor de wijze waarop de 1ste jaars (jongen die dit jaar geboren zijn) gedeeltelijk ruien. Ze behouden hun slagpennen en vaak ook de staartveren. Ruien hun lichaamsveren en een aantal of alle dekveren op hun vleugel. Hierdoor ontstaat er contrast in die dekveren. Sommige zijn de oorspronkelijke veertjes die ze nog hebben vanop het moment dat ze het nest hebben verlaten. Andere zijn nieuwe veertjes. De adulte vogels ruien volledig en al hun veren zijn nu vers. Geen contrast te zien in de vleugels. Vroeg in het seizoen – nu dus soms ook – krijg je vogels in je handen die actief aan het ruien zijn. Voorbeelden zijn zwartkoppen, tjiftjaf, fitis.

Een andere veel voorkomende ruistrategie is dat zowel de 1ste jaars vogels als de adulte vogels nu een gedeeltelijke rui doen en in hun winterkwartier volledig ruien. Kleine karekiet, bosrietzanger en heel wat soorten uit deze familie doen dit. Hier is het dus niet zoeken naar contrast, maar naar sleet. De 1ste jaars vogels vliegen hoop en al 5 maanden rond met hun verenkleed. Het ziet er dus nog vrij vers uit. De adulte vogels hebben hun terugreis van het zuiden gedaan met de veren die ze nu hebben. Dan zijn ze druk in de weer geweest om een aantal nesten groot te brengen. Dat verslijten je veren wel even. Dus kan je goed zien dat die veren hebben afgezien. Sleet dus.

Analfabeet

Al deze info staat in de bijbel voor ringers: ‘Identification Guide to European Passerines’ van Lars Svensson (bij een bijbel hoort een God). Voor elke soort wordt de ruistrategie uitvoerig beschreven. Voor de meest voorkomende soorten kent een ringer dit verhaal op zijn duimpje.
Tot er plots een exemplaar opduikt dat mij even doet twijfelen. Zo kreeg ik een sprinkhaanzanger in mijn handen die duidelijk die bijbel niet had gelezen.
‘De Svenson’ – zoals ze in het wereldje van de ringers zeggen – schrijft duidelijk dat zowel de 1ste jaars als de adulte vogels nu gedeeltelijk ruien en in hun overwinteringsgebied een volledige rui uitvoeren. Deze vogel had echter een deel van zijn slagpennen geruid en een paar waren nog aan het groeien. Door de stevige sleet, vooral in de staart, ging het duidelijk om een adulte vogel. De rui was in beide vleugels identiek. Een bewijs dat het hier om ‘echte’ rui ging en niet het vervangen van per ongeluk verloren veren. Een voetnoot in mijn boek vertelt dat sommige vogels afkomstig van Azië nu een volledige of uitgestelde rui uitvoeren. Dus mogelijk was dit zo een exemplaar. Maar dat zou dan een stevige omweg zijn. Het zal een mysterie blijven, gelukkig.